De rol van de mond bij gezichts- en tandontwikkeling
Als je peuter vrolijk bellen blaast in de tuin of geniet van een worteltje, lijkt het gewoon spel en eten te zijn, toch? Maar er gebeurt veel meer dan dat. De tong, lippen, wangen en kaakspieren werken voortdurend samen, niet alleen om te eten en te praten, maar ook om de groei van het gezicht en gebit te ondersteunen. In de peuter- en kleuterjaren wordt een cruciale basis gelegd voor deze ontwikkeling. Ouders letten vaak op rechte tanden en duidelijke spraak, maar de mondfunctie speelt al een veel grotere rol. De manier waarop een kind eet, ademt, kauwt, slikt en de tong gebruikt, kan namelijk invloed hebben op de groei van de kaken en daarmee op de vorm van het gezicht.
De tong als architect van de mond
De tong wordt meestal gezien als een spier die essentieel is voor eten en praten, maar heeft ook een andere belangrijke taak. In rust hoort de tong tegen het gehemelte te rusten, waardoor er een lichte, constante druk ontstaat die helpt bij de brede en symmetrische ontwikkeling van de bovenkaak. Als een kind veel door de mond ademt of de tong laag in de mond houdt, kan deze natuurlijke ondersteuning ontbreken. Dit kan leiden tot een smallere groei van de bovenkaak, waardoor er minder ruimte is voor tanden en kiezen. Aangezien de kaken de basis van het gezicht vormen, kan ook de gezichtsontwikkeling veranderen, wat kan resulteren in een langer en smaller gezicht of een minder goed ontwikkelde onderkaak. Functie en groei zijn dus nauw met elkaar verbonden.
Waarom kauwen van cruciaal belang is
Kauwen lijkt misschien vanzelfsprekend, maar veel kinderen consumeren tegenwoordig voornamelijk zachte voedingsmiddelen. Het is echter van essentieel belang voor de mondontwikkeling om regelmatig voeding aan te bieden waarop echt gekauwd moet worden. Kauwen activeert de kaakspieren en stimuleert belangrijke groeiprikkels in de kaken. Denk aan voedingsmiddelen zoals appels, komkommer, paprika of stevig brood. Het kan zelfs nuttig zijn om de appel in zijn geheel aan te bieden in plaats van in partjes, omdat dat meer inspanning vergt van de lippen, tong en kaakspieren, wat een goede training is voor de mond. Kauwen kan worden gezien als de krachttraining voor de mond.
De voordelen van blazen en zuigen voor de mondspieren
Ook blazen en zuigen dragen bij aan de ontwikkeling van de mondspieren. Wanneer kinderen bellen blazen, een veertje wegblazen of drinken met een rietje, oefenen ze op een speelse manier de samenwerking tussen lippen, wangen en tong. Voor kinderen is dit leuk om te doen, maar voor de mondspieren is het een waardevolle training. Kleine signalen met grote betekenis. Soms kan een kind al signalen afgeven die aangeven dat de mondfunctie extra aandacht nodig heeft, zoals een open mond in rust, mondademen, snurken, kwijlen of moeite met kauwen. Ook spraakproblemen kunnen een indicatie zijn van problemen met de samenwerking van de mondspieren.
Professionele hulp bij mondproblemen
Een logopedist gespecialiseerd in Oro-Myofunctionele Therapie (OMFT) kijkt niet alleen naar spraak, maar ook naar ademhaling, tongpositie, slikken en de ontwikkeling van het gezicht en kaken. Hierbij wordt vaak samengewerkt met tandartsen, orthodontisten, mondhygiënisten en KNO-artsen. Soms kan ook een osteopaat betrokken worden als er vermoedens zijn van houdings- of bewegingsproblemen die invloed hebben op de mondgezondheid. Gezond mondgedrag ontstaat zelden door slechts naar één aspect te kijken; het gaat om het grotere geheel. En dat begint vaak met iets eenvoudigs: een kind dat leert ademen, zuigen, kauwen en blazen zoals het lichaam bedoeld heeft.
Een OMFT-gespecialiseerde logopedist bij jou in de buurt vind je via: OMFT.info/therapeut-vinden
